هفتهی دهم نقطه‌ی عطفی در بارداری است: تمام اندام‌های حیاتی جنین شکل گرفته و از این پس به‌طور عمده بزرگ می‌شوند و بالغ می‌شوند. احتمال ناهنجاریهای ساختاری ناشی از عوامل بیرونی (دارو و عفونت) از این هفته به‌بعد کمتر میشود. پس اگر نگران یک موضوع مربوط به هفته‌های اول هستید، با پزشکتان صحبت کنید؛ بیشتر آن‌ها قابل مدیریت‌اند.
رشد و تکامل جنین در هفته 10
انگشتان کاملاً جدا شده‌اند و ناخن‌ها در حال رشد‌اند. استخوان‌ها و غضروف‌ها شکل می‌گیرند، بازوها خم می‌شوند و جنین می‌تواند حرکت‌های ظریف و تصادفی داشته باشد. پلک‌ها به‌طور کامل شکل گرفته و در ادامه به‌هم می‌چسبند تا چشم‌ها محافظت شوند. کلیه‌ها ادرار تولید می‌کنند و دندان‌های شیری آماده‌ی جوانه‌زدن هستند.
تغییرات بدن و حال مادر
هنوز تهوع و خستگی ادامه دارد، اما بعضی مادران از همین هفته کم‌کم بهتر می‌شوند. رگ‌های پوست شکم و سینه واضح‌تر میشود، پوست روشن‌تر یا تیره‌تر و جوش دار میشود، و ممکن است درد خفیف در دو طرف پایین شکم (کشیدگی رباط‌ها) حس کنید که با تغییر حالت بدن بروز می‌کند.
آزمایش‌ها، نکات و هشدارهای این هفته
آزمایش‌ها و بررسی‌های این هفته
- NIPT (اختیاری، از هفتهی ۱۰)
- CVS تنها در موارد پرخطر و با نظر متخصص
- هماهنگی نوبت سونوگرافی NT (هفتهی ۱۱ تا ۱۳ و ۶ روز) و آزمایش غربالگری سه‌ماهه‌ی اول
نکات مهم این هفته
- کم‌خونی فقر آهن شایع است؛ غذاهای غنی از آهن (گوشت قرمز پخته، عدس، سبزی تیره) را با منبع ویتامین C (مرکبات، فلفل دلمه‌ای) بخورید.
- هنگام دل‌درد خفیف، حالت بدن را آرام عوض کنید و گرما به‌صورت ملایم کمک می‌کند.
- اگر شغلتان ایستاده یا سنگین است، با پزشک درباره‌ی محدودیت‌ها صحبت کنید.
چه زمانی سریع به پزشک مراجعه کنیم؟
خونریزی واژینال مثل پریود یا همراه با لخته، دردِ شدید و یک‌طرفه‌ی شکم یا لگن (به‌ویژه همراه با سرگیجه و غش)، تب بالای ۳۸ درجه، استفراغ شدید که نمی‌گذارد مایعات بخورید یا سوزش شدید ادرار را جدی بگیرید و همان روز پیگیری کنید.
پرسش‌های پرتکرار
آزمایش NIPT چیست و کِی انجام میشود؟
NIPT آزمایش خون مادر است که DNA آزاد جنین را برای غربالگری سندرم‌های داون (تریزومی ۲۱)، ادواردز و پاتائو بررسی می‌کند. از هفتهی ۱۰ به بعد قابل انجام است؛ دقت بالاتری از غربالگری سنتی دارد اما تشخیصی نیست و در صورت نتیجه‌ی پرخطر باید آزمایش‌های تأییدی انجام شود.
اگر پزشک نمونهبرداری از پرزهای جفتی (CVS) پیشنهاد داد، یعنی مشکلی هست؟
نه الزاماً. CVS بین هفتهی ۱۰ تا ۱۳ برای تشخیص قطعی ناهنجاریهای کروموزومی در بارداریهای پرخطر (سن بالا، سابقهی خانوادگی یا غربالگری مثبت) انجام میشود.